Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Del med andre. Prøv ut. Kommenter.

Moderatorer: toveve, AnnePåLandet, Villrose

Re: Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Innlegg Gundad Tor Des 11, 2008 15:57

Gulasj i gryta

Etter fleire frostnetter på rad er det fram med nokre fine rotgrønsaker og den store, fine jerngryta. No må vi ha ei skikkeleg haustgryte.

For når frosten bit nasa treng ein noko skikkeleg varmt, og gjerne godt krydra i tillegg. Eg lagde gulasj i dag, og eg testa ut to ulike variantar; gulasjsuppe og gulasjgryte. Gulasj har ein snøk av 70-talet over seg, det var vel Ingrid Espelid Hovig som kom med den første gulasjoppskrifta til det norske folket.

I Ungarn og i Tsjekkia er gulasj i same kategori som lapskaus hos oss, altså god, nærande og lokal mat som kan varierast med råvaretilgang og årstid. Eg er stolt eigar av Karoly Gundels Hungarian Cookbook, men det er utanpå, for inni er den på tysk. Likevel har eg prøvd å få ut nokre tips for korleis ein lagar ein god gulasj.

Gundel har også lært meg at Ungarn har meir enn gulasj. Gulasjsuppa har eg allereie nemnt. I tillegg kjem pörkölt, der surkål (ikkje den søte norske, men den sure, gjæra tyske) spelar ei viktig rolle, og paprikash, som er ein saus berre basert på løk, paprikapulver og fløte, som kjøtet kokar i.

Paprikapulver er essensielt i det ungarske kjøkenet, saman med løk, kvitløk og tomat. Dei aller fleste ungarske rettane eg har prøvd har paprikapulver i oppskrifta. Viss 70-talskjensla kjem tilbake til deg no så er det heilt korrekt. Paprikapulver var det villaste og sprøaste ein kunne ha i maten på den tida. Så kom kayennepepparen (som ein for all del berre måtte ta ein knivsodd av), og no til dags et småungane chili til frukost. Men deilig, søtleg paprikapulver fortener betre enn å bli kasta i søppeldunken fordi datoen er utløpt. Slik lagar du gulasjsuppe:

Gulasjsuppe til 6

600 g storfekjøt utan bein
100 g bacon
3 ss mjøl
2 ts margarin eller smør
3 ss matolje
Ein skvett (1-2 dl) kvitvin viss du har
Ein liten skalk raudkål
Ein boks hakka tomatar
Ein liten boks (ca. 4 ss) tomatpuré
2 løk, gjerne raud
3 fedd kvitløk
4 poteter
1 ss paprikapulver
2 ts spisskummin eller karve
2 paprika
2 liter vatn
2 ss buljongpulver
Sukker, salt, peppar

Skjer baconet i små bitar. Skjer kjøtet i centimeterstore terningar. Varm opp margarin eller smør i ei vid gryte, og steik bacon og kjøt slik at det får fin farge. Strø på paprikapulver og mjøl, og la det heile brune seg litt. Slå på vin og ca. ein halv liter vatn, medan du rører godt slik at ingenting brenn seg i gryta. Ha i tomatar og tomatpuré. La det stå og putre.

Rens og hakk løk, kvitløk, paprika og poteter smått. Skjer kålskalken i tynne strimlar. Fres grønsakene i olje til dei byrjar å bli gjennomskinnelege. Ha dei over i gryta med kjøtet. Knus karve eller spisskummin, og ha det i gryta med resten av vatnet, buljongpulveret og nymalt peppar. La det heile koke ein times tid. Smak til med litt sukker, og kanskje trengst det og meir salt og peppar. Server med godt brød og ein klatt rømme.

Gulasjgryte til 6

Bruk same ingredienslista, og gå fram på same måten, men ha i litt meir kjøt (nærare ein kilo, kanskje?) og eitt par poteter til. Ein paprika ekstra kan du og ha i. Skjer kjøt og poteter i litt større bitar. Har du gulrøtter liggande, så skrell eitt par og ha dei oppi i rause bitar. Purre, sellerirot og andre rotgrønsaker kan og bli med i gryta.

Halver vassmengda, buljongmengda og la retten koke til den er ei tjukk, smakfull gryte. Koketida må kanskje forlengast litt, i og med at kjøtstykka her er større. Server med ris og godt brød. Lagde du eplechutneyen eg ga deg oppskrift på for nokre veker sidan? Den er knallgod til denne gryta.

Har du teke inn urtene dine, forresten? Sjølv om persille og grasløk toler litt frost så er det tida no for å samle inn dei siste kvastane. Frys dei i ein boks, så kan du krafse ut med ein gaffel det du treng utpå vinteren. Klipp grasløken først, persillen kan du berre fryse som den er. Har du slikt i frysaren kan du godt pynte desse deilige grytene med litt grønt. Velbekomme!

Alt godt, Gunda
Alt godt - min blogg om alt det gode i livet
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Re: Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Innlegg Gundad Tor Des 11, 2008 15:58

Førjulsfest

No gjeld det å nytte høvet til å lage nokre ribbefrie festar.

Før du veit ordet av det ligg fåreribbeeimen tung over festlokala, og verda tek ikkje til vit før på nyåret. Ta ein liten ringerunde til dei greiaste du kjenner før alle invitasjonar vert avslått fordi mottakaren er på julebord, skal på julebord eller var på julebord i går.

Kyllingfilet er ein sikker vinnar, og no har butikkane her eg bur byrja å selje den i såkalla familiepakningar. Den største eg fann inneheldt ti filetar, og sidan vi var fire vaksne og fire barn til bords var det akkurat passe. Datra mi kallar tilbehøret eg lagde for ”skikkeleg saiko”, og eg innrømmer at eplestuing ikkje er kvardagskost her i huset. Men prøv den, den er ein deilig kontrast til urtene og den milde fileten.

Desserten er ei saftig appelsinkake, som er fin både for mjølkeallergikarar og glutenallergikarar sidan den er fri for mjøl og mjølk. Utover det er den og ganske saiko, berre det å kome på å koke appelsiner til dei nesten dett frå kvarandre burde kanskje vere eit fareteikn. Men ikkje desto mindre: Kaka smakar fantastisk. Gjestane våre i dag er egyptisk/pakistanske, og mamma Hayam utbraut ”Allah!” då ho tok første biten. Det trur eg faktisk er det største matkomplimentet eg har fått nokon gong. Slik gjer du det:

Eplestuing

Ein liten løk
1 ss smør
5 dl eplejuice
2 syrlege eple
3 dl creme fraiche
Salt og peppar

Rens og hakk løken fint. Smelt smøret i ei vid panne, og la løken surre seg blank. Slå over eplejuicen, og la det heile koke inn til halv mengde. Rens og kutt epla i terningar, og la dei koke møre nokre minutt i eplejuicen. Ha i creme fraiche, rør godt og la det heile koke opp. Smak til med salt og peppar. Viss du syns stuingen vert for tyntflytande, kan du jamne den med 2 ts maizena i litt vatn.

Urtebakt kylling til 6

8 – 10 kyllingfiletar
3 ss smør
5-6 dl ferske urter, eg brukte mest persille, pluss tre-fire salvieblad
4 ss riven parmesan
6 ss olivenolje
2 ss strøkavring
salt og peppar

Sett steikeomnen på 180 grader. Skyll og rens urtene, og ha dei i ei matmølle. Riv parmesanen, og ha dei i matmølla saman med olivenolje og strøkavring. Ha i salt og peppar, til denne porsjonen brukte eg ca. ½ ts salt. Smelt smøret i ei steikepanne, og la det bli lyst brunt. Legg i filetane med den glatte sida ned. Dryss litt salt på filetane. Snu dei når dei har fått fin farge. Ta dei ut av steikepanna, og legg dei anføttes i ei eldfast form. Legg urtepastaen på filetane, Så langt kan filetane lagast ferdig nokre timar før dei skal serverast.

Steik filetane i 20 minutt, fire-fem minutt lenger dersom dei har vore nedkjølte etter at dei vart forsteikte. Server med eplestuing og ris.

Appelsinkake

275 g skålda og smutta mandlar
275 g sukker
6 egg
2 appelsiner
1 ts bakepulver
½ ts salt
100 g mørk sjokolade
5 ss melis
1 ss (ca.) vatn

Legg appelsinene i ei lita gryte, dekk med vatn og kok dei i ein halv time under lok. La dei kolne på ein asjett. Mal mandlane fint i matmølle. Bland inn bakepulver og salt. Pisk egga og sukkeret til ein fast eggedosis. Del appelsinene langs ekvator, og fjern eventuelle større steinar. Køyr appelsinene til ein glatt mos i matmølla. Bland mandelmjølet i eggedosisen vekselsvis med appelsinmassen. Legg eit bakepapir mellom botnen og ringen på ei rund form (mi er 24 cm), og smør den langs langs kanten. Steik kaka på 180 grader i ein time. Blir den for mørk, så legg folie eller bakepapir over forma. La kaka kolne i forma.

Legg kaka over på eit fat. Smelt sjokoladen i ei skål over ei gryte med kokande vatn. Ikkje rør i sjokoladen før den er heilt smelta. Hell sjokoladen over kaka, og smør den jamnt utover. Bland ein ganske fast glasur av melis og vatn. Ha den i ein liten pose, knyt att og klipp ein liten snipp av eit hjørne. Teikn ein spiral frå ytterst til innerst på kaka. Bruk ein tannpirkar, og dra ein strek tvers igjennom midten på kaka. Tørk av tannpirkaren, og gjer det ein gong til, men denne gongen motsett veg. Hald fram til du har kome rundt heile kaka. Server den gjerne med ein klatt krem. Viss du skal servere kaka på fest, og vere heilt sprø, så pisk inn 1 ss melis og 1 ss grand marnier i kremen. Mmmm!

Alt godt, Gunda
Alt godt - min blogg om alt det gode i livet
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Re: Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Innlegg Gundad Tor Des 11, 2008 16:04

Juletrøflar

Trøffel. Smak på ordet. Elegant, aromatisk og tiltalande.

Trøflar er to ulike ting, dei som vert gravne opp av jorda rundt gamle eiketre i Frankrike, og ein spesiell type sjokoladekonfekt. Det er sjokoladekonfekten du skal få lære meir om hos meg i dag.

Sjokoladetrøflar vert lagd ved at du smeltar sjokolade, tilset litt smør og fløte, og i tillegg eit smaksstoff av eit eller anna slag. Eg har eksperimentert på kjøkkenet i det siste, og lagd to typar trøflar som skal serverast som konfekt til kaffien og teen i jula. Utfordringa blir å halde trøflane unna nysgjerrige fingrar, dei kan freiste ein stakkar over evne.

I tillegg har trøflar det aller best når dei vert oppbevart kaldt. Sjokoladen får enno lågare smeltetemperatur når den vert blanda med smør og fløte, og difor bør dei få vere i ein lufttett boks i kjøleskapet fram til dei vert servert. Og du, no når vi nærmar oss jul huskar du på at det er berre kremfløt og meierismør som gjeld, ikkje sant? Trøflar kan ikkje lagast med Soft Soya og kaffefløte, sånn er det berre. Eg brukar normalsalta smør, for eg likar saltsmaken frå smøret saman med sjokoladesmaken. Du vil nok finne kokkeoppskrifter på trøflar som seier at du skal bruke usalta smør, men det blir ikkje like godt, sann mine ord.

Den første trøffelvarianten du får oppskrift på er skogsbærtrøffel. Eg brukte ein pose med blanda bær frå frysedisken. Har du eigne bær i frysaren er det kjempefint. Blandinga eg brukte var med bjørnebær, bringebær, blåbær og rips (har du funne rips i skogen nokon gong, forresten?), men bruk den blandinga du syns er best. Eg blandar og mørk og lys sjokolade. Det er fordi eg kan styre meg for den sterke mokkasmaken i den mørkaste sjokoladen. Likar du mørk sjokolade kan du bruke berre det. Slik gjer du det:

150 g mørk sjokolade
150 g lys sjokolade
300 g skogsbær
60 g sukker
3 ss kremfløte
50 g meierismør

200 g sjokolade til dypping
Pynt i form av strøssel, kakao, melis, bladgull og det som verre er.

Grovhakk sjokoladen. Ha bæra i ei gryte (dei kan gjerne vere frosne) saman med sukkeret. La det koke opp og trekke ei stund. Sil frå frø og slikt, og kok inn safta til du har ca. 1,5 dl bærsaft. Ha det i gryta saman med fløten og den hakka sjokoladen. La sjokoladen smelte i bærblandinga på låg varme medan du rører forsiktig. Det må ikkje koke. Ha i smøret til slutt, og rør det heile glatt. Er det framleis klumpar kan du bruke ein stavmiksar for å køyre det glatt.

Ha trøffelmassen i ei låg vid form, til dømes ei eldfast porselensform. La den stå i kjøleskapet til massen har stivna, gjerne over natta. Bruk ei skei eller eit kulejern og lag trøffelbitar som du syns er passe store. Set bitane på eit brett i kjøleskapet, har du det travelt kan du til og med sette dei i frysaren.

Smelt 200 g sjokolade ei skål som er smal nede og vid oppe. Det gjer det lettare å dyppe trøffelkulene. Varm skåla (og dermed sjokoladen) opp over vassbad. Vassbad lagar du ved å koke opp litt vatn i ein ganske liten kjele, og så set du over ei skål som lok med botnen ned. Då smeltar sjokoladen utan å kome i kontakt med vatn. Får sjokoladen vatn i seg vert den grå og kornete.

Ta ei og ei trøffelkule på ein gaffel, og dypp den i den flytande sjokoladen. Sett kulene på eit bakepapir, og dryss med pynt med ein gong. Når sjokoladen stivnar festar ikkje pynten seg. Sett trøflane kaldt etterpå.

Mokkatrøflar lagar eg av rein kjærleik til mine medmenneske og særleg han eg er gift med. Eg likar nemleg ikkje kaffi, og dermed blir denne konfekten alt for sterk for meg. Men andre blir lukkelege over mokkatrøflar, og det er vel det jula handlar om, er det ikkje? Å glede andre? Slik gjer du det:

300 g mørk sjokolade
2 ts pulverkaffi
1 ss kokande vatn
50 g sukker
50 g meierismør
3 ss kremfløte
Mokkabønner til pynt

Hakk sjokoladen fint. (I denne oppskrifta har sjokoladen mindre væske å smelte i, så difor må den vere litt meir finhakka.) Ha smøret og kremfløten i ei lita gryte med sukkeret, 1 ss vatn og kaffipulveret. Smelt det heile forsiktig. Ta gryta til side, og rør inn sjokoladen. Rør det heile glatt.

Desse trøflane brukar eg å sprøyte i plisserte konfektformer. La trøffelmassen kolne litt, men ikkje så mykje som med skogsbærtrøflane. Ha massen i ein kremsprøytepose, og sprøyt den i små former. Pynt dei med ei mokkabønne på toppen. (Eg hadde ikkje mokkabønner oppdaga eg, så eg måtte bruke kakestrøssel. Det vart ganske stilig, det og, syns du ikkje?)

Til slutt tek eg med ei oppskrift på kvit gløgg. Det er ein gløgg basert på eplecider og kvitvin, og har ein lettare, ”vaksnare” smak enn den vanlege raude. Slik gjer du det:

Gløggekstrakt:

5 dl eplecider (du kan bytte den ut med eplejuice viss du vil)
3 ss brunt sukker
Fire klementiner
Ein bit ingefær
Ein stjerneanis
10 nellikspiker
To kardemommekjerner
Ein bit kanelbork

Ha eplecideren i ei gryte, og varm den opp. Knus kryddera, og ha dei i saman med brunsukkeret. Del klementinene i to, press ut safta, og ha både saft og skal i gryta. La det heile trekkje på svak varme i ein halvtime. Trekk gryta av plata, og la den stå til den har kolna. Sil frå alt rusket. Vil du lage denne ekstrakten til raud gløgg, så bytt ut væska med raudvin, og bruk saft og skal av ein stor appelsin i staden for klementiner.

Varm opp 2 liter cider og ei flaske kvitvin i ei gryte. Ha i ekstrakten. Smak til om du syns det trengst meir sukker. Server gløggen i pene glas med ei klementinskive som pynt på glaset. Velbekomme!

Alt godt, Gunda
Alt godt - min blogg om alt det gode i livet
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Re: Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Innlegg Berit Fre Des 12, 2008 7:20

De verden! Her var det kommet mye godt siden sist jeg kikka på tråden! :sikle:
Brukerens avatar
Berit
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 3571
Registrert: Fre Mar 21, 2003 11:44
Bosted: Bor på Ringebu, lever på Sunnmøre

Re: Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Innlegg Maiblomst Fre Des 12, 2008 11:49

:sikle:
Dette var tråden sin det! Den har gått meg hus forbi.
Oppskrift på mokkatrøflar er skriven ned, gledar meg. :D
Kristin
Brukerens avatar
Maiblomst
Svært skravlete bruker
Svært skravlete bruker
 
Innlegg: 1417
Registrert: Søn Apr 15, 2007 20:52
Bosted: Stavanger

Re: Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Innlegg magnolia Lør Des 13, 2008 13:20

Et spørsmål om den appelsinkaka: Skal appelsinene skrelles før de kokes? Den kaka skal jeg prøve, den høres helt himmelsk ut :dream:
Brukerens avatar
magnolia
Hagegal
Hagegal
 
Innlegg: 8317
Registrert: Tir Des 14, 2004 17:02
Bosted: H2/H3

Re: Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Innlegg magnolia Lør Des 13, 2008 15:25

Et tilleggsspørsmål: "Smutta mandler" - er det malte mandler? Og går det an å bruke mørk kokesjokolade?
Brukerens avatar
magnolia
Hagegal
Hagegal
 
Innlegg: 8317
Registrert: Tir Des 14, 2004 17:02
Bosted: H2/H3

Re: Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Innlegg Sigrid Lør Des 13, 2008 20:01

Smutta betyr nok skoldet :) Og jeg tenker meg at appelsinen må skrelles, ja - hvis ikke blir det nok i meste laget med bitter smak. Kokesjokolade kan sikkert brukes. Det er også noe som heter Dronning glasur, som bare skal varmes under springen og gir et blankt sprøtt sjokoladelokk. Har ikke prøvd det selv ennå, men har tenkt å ta en test. Gunda får heller korrigere hvis mine antakelser er feil :)
Sigrid L
Hadeland H3/4 for trær, C/D for stauder
Har ansvar for Hippeastrum og Geranium album. Bilder mottas med takk.
Min blogg
Brukerens avatar
Sigrid
Hagegal
Hagegal
 
Innlegg: 6753
Registrert: Tir Mai 20, 2003 12:03
Bosted: Hadeland

Re: Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Innlegg Gundad Lør Des 13, 2008 20:24

Neineinei, appelsinene skal ikkje skrellast! Då går dei i oppløysing! Dei skal kokast med skal. Bittersmaken vert borte med kokinga. Smutta mandlar er skolda mandlar som har fått skinnet fjerna. Så vert dei malt.

Mørk og lys sjokolade går om einannan, alt etter kva ein likar.

Alt godt, Gunda
Alt godt - min blogg om alt det gode i livet
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Forrige

Gå til Oppskrifter

Hvem er i forumet

Brukere som leser i dette forumet: Ingen registrerte brukere og 2 gjester