Matglede - fritt etter (eller før) Sumpen

Del med andre. Prøv ut. Kommenter.

Moderatorer: toveve, AnnePåLandet, Villrose

Innlegg mario Man Nov 20, 2006 14:07

Det var moro. :D Den honningkaka skal jeg bake. I min ungdom var jeg på besøk i Christandsfeld.Min venn si mor bakte denne.Nydelig med hyllebærsaft.Et besøk jeg alltid vil huske på grunn av atmosfæren og nydelig natur,eikeskoger.
Mario
Bilde
Brukerens avatar
mario
Svært skravlete bruker
Svært skravlete bruker
 
Innlegg: 758
Registrert: Tir Nov 15, 2005 14:11
Bosted: Oslo

Innlegg Gundad Man Nov 20, 2006 14:46

Eg tok to skiver med Brelett på til lunch i dag, mmm... :sikle: Den er god! Men eg anbefalar å prøve med rosiner, eg angrar på at eg ikkje hadde det i. Dei vil sikkert ha godt av å ligge i bløyt litt før dei går i røra.

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg alfe1 Tir Nov 21, 2006 14:32

Gundad skrev:Slik lagar du squashkaka:

4 egg
250 g sukker
2,5 dl mild matolje
400 g skrelt og riven squash

[ ... klipp ... ]



Denne slo an! Både på hjemmeplan og hos kollegene i lunsjpausen i dag.
"Luftig", "mild og god", "saftig" var uttrykk som florerte. 8)
Hadde tenkt å lagre noe av den for å se hvor godt den holder seg, men nå er det ikke noe igjen ...

Lagde den med hokkaido, og sitter igjen med inntrykk av jeg kanskje kunne hatt enda mer av den oppi. (?)
Alf
Rosene mine
Myren i mitt hjerte
Ohne die Rose tun wir´s nicht. Joseph Beuys
I samfunn som opprettes av nomader må det komme tilreisende og utføre alt murerarbeid. Ibn ´Haldun
Brukerens avatar
alfe1
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 3578
Registrert: Fre Apr 09, 2004 15:00
Bosted: Bergen

Innlegg Mokki Tir Nov 21, 2006 15:17

Nå ble jeg litt i stuss her et øyeblikk, i Trøndelag er honningkake en meget søt skuffkake lignenede sak - så jeg lurte på om du virkelig smurte smør på den for å spise den ;-) Men dette er sånn hvetebrød\julekake-sak?
Brukerens avatar
Mokki
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2483
Registrert: Ons Mar 19, 2003 11:54
Bosted: Trondheim, Sør-Trøndelag

Innlegg Gundad Tir Nov 21, 2006 16:45

Honningkaka er veldig søt, men den er heilt feittfri, så derfor er det veldig godt å smøre litt smør på. Ingenting anna, brunost eller liknande ville bli heilt overkill. Dette er noko du berre må prøve, det er ein unorsk måte å spise kake på. men veldig godt. :D

Og når det gjeld squashkaka: Ja, du kan ha ganske mykje grønsaker i den før den klappar saman. Eg har ikkje prøvd meg fram til grensa, så viss nokon testar grensene så høyrer eg gjerne frå dokke om resultatet!

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg Gundad Tor Des 21, 2006 0:53

Eg forsto plutseleg at eg hadde gløymt å poste dei to siste matspaltene mine. Her er den som sto andre adventslaurdag, det forklarar den optimistiske tonen... :lol:

I år skal eg vere fornuftig, og byrje med juleførebuingane i god tid. Det seier eg alltid til meg sjølv, det er ikkje alltid eg klarer det. Men i helga tok eg ein dag der eg lagde masse gjærbakst, så no har eg fylt opp frysaren med gode saker, og slepp å stresse på bensinstasjonen på andre juledag for å kjøpe halvsteikt og dårleg brød.

Når julematen kjem på bordet er det eit slit å hegne seg, og det er ikkje alltid så fornuftig, det ein puttar i seg. Eg brukar å ete rugbrød til frukost kvar dag i romjula. Det mettar, det gir fiber og mineralar som balanserer all julematen, og det smakar deilig med heimelaga leverpostei eller ei god skinke på. Mannen min påstår at det er godt til sild og, men den står eg over, matpyse som eg er.

Dansk rugbrød

Dag 1:
1 l kokande vatn
700 g heil rug
300 g solsikkekjerner
250 g linfrø

Dag 2:
5 dl lunka vatn
300 g kveitemjøl
350 g grov, sammalt rug
40 g salt
tre ss maltekstrakt
ein pakke gjær
3 ss sitronsaft

Legg den heile rugen, solsikkekjernene og linfrøa i bløyt i kokande vatn I bakebollen. Sjølv om du bakar for hand til vanleg, vil eg anbefale deg å bruke kjøkkenmaskin til desse brøda. Deigen blir ganske klissete og uhandterleg. Sett blandinga til side, og la det stå til dagen etter.
Ta ein ny bakebolle, og bland væske, mjøl, krydder og sitronsaft. Elt deigen smidig. Bruk låg fart på kjøkkenmaskinen. La deigen kvile i 45 minutt. Sett omnen på 190 grader. Smør og strø formene, eller kle dei med bakepapir. Bruk relativt små former, brøda blir veldig dryge.

Legg brøda i formene, strø over litt havregryn eller solsikkekjerner og la dei heve i 30-40 minutt før du steiker dei i omtrent ein time. Bank på brøda for å sjekke at dei er gjennomsteikte, dei må steikast godt. La dei få litt ekstra tid i omnen viss du har ein ?kjøleg? omn. Steiketida varierer og med storleiken på formene du brukar.

La brøda kvile 10 minutt i forma før du tek dei ut og let dei kolne på rist.

Og så kjem vi ikkje unna julebrøda. Heime hos oss er vi så glade i julebrød med brunost på at vi et det året rundt. Eg huskar ein 16. mai vi heldt på å gjere oss klare til den store dagen, med søljepussing og skjortestryking. Då banka det på døra, og ein fransk student kika inn. Han hadde funne ut at han skulle tene pengar på å gå rundt på Leikong av alle stader og selje bilde han hadde malt. Gjestmild som mora mi er vart han beden til bords, og sjølvsagt hadde vi julebrød. Vi forklarte han namnet på baksten, og han stussa litt på det, men likte det så godt at han la all tvil til side og åt julebrød med brunost på med begge hendene. Det var vel middagen hans den dagen, tenker eg. Her får du iallfall ei god oppskrift, og brødet toler godt å ligge i frysaren fram til julehelga. Viss du klarer å halde deg, altså. Slik gjer du det:

Julebrød

125 g smør
125 g sukker
650 g kveitemjøl
5 dl mjølk
1 pakke gjær til søt deig
1 ts kardemomme
150 g rosiner
100 g sukat

Ha mjøl, kardemomme og sukker i ein bakebolle. Smuldre smøret i mjølblandinga slik at det ikkje blir klumpar av smøret att. Varm mjølka til den er fingervarm, og løys opp gjæra i denne. Bland alt, og elt det saman til ein smidig deig. Elt inn rosinene og sukaten. Du kan gjerne doble oppskrifta, då treng du ikkje å doble gjærmengda. Legg eit reint handkle over, og la deigen heve i 30-40 minutt på ein lun stad.

Sett omnen på 175 grader. Del deigen i to leivar, og lag to fine julebrød som du legg på bakepapir eller i godt smurde brødformer. Viss du vil kan du snitte litt i deigen, slik at dei ?opnar? seg under hevinga. La brøda heve i 40 minutt, og steik dei på 180 grader i 35-40 minutt.

Server med godt smør og brunost på. Frys du julebrødet, så skvett litt vatn på det når det er tint, og så puttar du det i omnen att i fem minutt på 200 grader. Då smakar det heilt som nysteikt.

Du skal få oppskrift på nokre pene rundstykkeaktige brød som eg kallar frøbrød. Dei er bakte nesten som horn, ved at eg lagar ein leiv og rullar den i hop. Men eg skjer den etter rullinga, då går det fortare. Frøa gjer dei ekstra gode, og du kan unnskylde deg med at dei også gir sunne fiber, mineralar og feittsyrer.

Frøbrød

3 dl mjølk eller vatn
1 egg
1 ts salt
1 pakke gjær
6 dl kveitemjøl
3 dl sammalt kveite, fin
1 dl sesamfrø
1 dl valmuefrø

Varm opp væska til den er fingervarm, og løys opp gjæra i den. Pisk saman egget. Bland saman mjøl og salt, og elt det inn vekselvis med egget. Juster med mjølmengda, og elt til deigen er smidig og slepper bollen. La den heve i 40 minutt.

Sett omnen på 200 grader. Strø benken med mjøl, og kjevle ut deigen til eit langt rektangel, ca 20 cm breitt og 40-50 cm langt. Rull leiven saman til ei lang pølse. Fei mjølet av benken, og strø på frøblandinga. Pensle pølsa med ørlite vatn, og rull den i frøa slik at dei dekkjer pølsa. Del den i rundstykkestore bitar, og lag eit grunt snitt på langs. Legg frøbrøda på bakepapir på ei steikeplate, og la dei heve i 30-40 minutt. Steik dei på 200 grader i 25 minutt til dei er pent gyldne.

Desse kan og frysast, og tinast på same måte som julebrødet. God bakst!

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg Gundad Tor Des 21, 2006 0:55

-og her kjem den som skal stå no på laurdag.

Venelag i romjula

Romjula er ei fin tid for å invitere vener til eit uformelt julebord. Ribbeosen er lufta ut, gåvene er pakka ut og papiret resirkulert.

Vi lagar jentejulebord her hos oss. Tre klassevenninner kjem med foreldre og søsken, og trur festen er for dei. Det er den for så vidt, men den er også ei god unnskyldning for oss vaksne til å omgås anna enn slekt, og ha ein triveleg kveld med senka skuldrar.

Før jul dreg ein i hus så mykje mat at alle skap bular. Det er ei anstrengande øving å hegne seg, når ein samstundes har lyst til å smake på alt. Det er lett for at ein går og et seg mett på snop heile jula igjennom. Og sjølv om dei lærde meiner det som skjer mellom nyttår og jul er viktigare enn det som skjer mellom jul og nyttår, er det lov å vere litt fornuftig. Eg set fram skåler med kirsebærtomatar og små gulerøtter på kjøkenbenken og på spisebordet. Då et ungane det i staden for snop, og konfekteska kjem fram berre ein gong om dagen. Dei er litt dyrare enn vanlege tomatar og vanlege gulerøtter, men ungane et dei med glede, og då er det verd det, syns eg.

Når vi har venelag serverer eg smårettar laga med juleingrediensar. På den måten får ein kjenne alle dei gode smakane, utan å ovete. Nokre kallar det tapas, eg kallar det julefingermat. Mine ungar er ikkje så glade i sylte, sild, røykalaks og andre typiske julegreier. Når eg satsar på julefingermat er det enkelt å lage noko anna til dei utan at det vert eit spesialopplegg for vanskelege barn. Eg serverer pizzasnurrar som ungane elskar. Eit fat med kjøtbollar har fått eit pastasausglas over seg, og godgjort seg i omnen. Så får vi vaksne ha silda og sylta for oss sjølve, etter at ungane har gått på loftet for å leike med alle julegåvene. Slik gjer du det:

Pizzasnurrar (18 stk i muffinsformer)

4 dl lunka vatn
4 ss olivenolje
2 ts tørka basilikum
1 ts salt
Mjøl til passe deig

200 g skinke, kokt, røykt eller spekeskinke
150 g raud pesto
200 g riven ost

Ha vatnet, oljen, salt og basilikum i bakebollen. Elt inn mjøl til deigen er passe laus og passe fast. Hald tilbake litt mjøl, det varierer kor mykje som trengst. La deigen heve i 30 minutt. Elt deigen saman att, og kjevl den ut til eit stort rektangel. Smør på raud pesto, og og strø over skinke og mesteparten av osten. Rull leiven forsiktig saman til ei lang pølse. Skjer den i 2 cm tjukke skiver, som du legg i store muffinsformer. Du kan og legge dei rett på bakepapir, men då blir dei lett brende under. La dei etterheve i 20-25 minutt. Steik snurrane i 15 minutt på 210 grader. Du kan kaldheve snurrane viss det gjer livet ditt enklare, då lagar du deigen med kald væske, og let den heve kjøleg over natta. Så kan du gå rett på utrulling og steiking den dagen gjestane kjem.

Den raude pestoen kan du lage sjølv, det er ikkje vanskeleg. Kok opp 2 dl. vatn, og legg 100 g soltørka tomatar oppi. La det koke i 10 minutt. Avkjøl, og ha i ei matmølle med eit kvitløksfedd, ein neve fersk basilikum, 100 g pinjekjerner og 100 g riven parmesan. Køyr det glatt, og spe med ein god olivenolje til pestoen får ein fin konsistens. Men du får den også ferdig på glas, eg kjøpte mitt på Lidl. Finn du ikkje, kan du bruke vanleg pastasaus på glas, men rund av med litt sukker i sausen, eg syns den ofte er for sur.

Men vi vaksne vil og ha noko godt, noko vi ikkje et til vanleg. Eg brukar be gjestane mine ta med seg litt av juleoverskotet sitt, og så supplerer eg med nokre småting frå eige kjøkken. Vi får alltid for mykje røykalaks, og då er det fint å lage den til på litt andre måtar enn med eggerøre. Her har du to gode idéar til fingermat med røykt laks.

Agurkskiver med laksekrem

250 g kremost, gjerne med urter
200 g røykt laks
2 ts rømme
2 ts sitronsaft
Det du har av friske urter, som dill, persille, graslauk
Ein agurk
Dill til pynt

Pisk kremosten glatt med rømme og sitronsaft. Finhakk urtene og laksen, og rør inn. Viss du vil, kan du spare nokre pene laksestrimlar, og bruke dei til pynt. Dette kan du gjere i god tid. Rett før gjestane kjem, skjer du agurken i centimetertjukke skiver, og legg på kremen. Pynt med dill viss du har, og eitt par tynne laksestrimlar. Du kan og pynte med strimlar av raud paprika.

Lefserullar med laks

2 potetlefser
200 g røykt laks i tynne skiver
ein pakke Snøfrisk, gjerne med dill
50 g sylta ingefær
Grasløk

Legg lefsene på ei fjøl, og smør snøfriskost på. Fann du ikkje dillvarianten, kan du supplere med andre urter, t.d. hakka grasløk. Legg på lakseskivene slik at dei dekkjer lefsa mest mogeleg. Strø over finhakka sylta ingefær. Du finn den i asiamathylla, eller i innvandrarbutikkar. Rull lefsa i hop, og pakk den i plastfolie slik at den får ?satt? seg litt. Dette kan du gjere tidleg på føremiddagen. Like før gjestane kjem, skjer du rullen i skiver, og pyntar med litt grasløk eller kva du elles måtte ha av urter. Ingefæren gjer susen her, så den må du ikkje droppe.

Til dessert kan du kjøpe ein god brie, og servere ein fruktkompott til. Slik gjer du det:

100 g lyse rosiner
100 g svisker utan stein
100 g tørka aprikosar
2 ss smør
0,5 dl balsamicoeddik
1 dl portvin eller eplejuice

Ha plata på middels varme, og ha smøret i ei gryte. Surr frukta i smøret til den har bløytna litt. Slå over balsamico og portvin/eplejuice, og la det koke til det tjuknar. Avkjøl. Dette kan du lage i god tid, og fyller du den på eit reint glas held kompotten seg i kjøleskapet i lang tid. Får du tak i ein heil brie, og har mange til bords, så kan du servere den slik: Skjer av den øverste skorpa, legg osten på eit eldfast fat og sett den i ovnen på 200 grader i 10 minutt til den er ganske flytande i midten. Server den med fruktkompotten over og eit godt brød til.

God jul til deg og dine, vi sjåast att over nyttår!

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg Gundad Fre Jan 05, 2007 13:59

Her kjem nyttårsmatspalta mi, eg styrer unna slankematen... :lol:

Dei siste dagane har ertesuppe på pinnekjøt og pasta med kalkunstrimlar stått på matsetelen her i huset. Sjølv om det er ressursmessig fornuftig, er det godt å vere ute av julerestemattåka no. Men striskjorte og havrelefse er berre eit ordtak. Vi er så rike at sjølv til kvardags et vi kostbar mat.

I morgon lagar eg ein skikkeleg søndagsmiddag, ei oksesteik. Den beste steika er den som er datostempla like før du skal ete den. Ikkje ta ei steik som går ut på dato om tre veker, då er den garantert seig som skosålar. Eg steiker kjøtet lenge på låg temperatur, slik at den vert mør, og held godt på den gode kjøtsafta.

Så bryt eg eit av mine matprinsipp og serverer asparges til. Ja, eg veit at ein skal ikkje ete mat som har reist langt, og eg veit at asparges på denne tida av året kjem frå Peru. Men når dei ligg der i hyllene og freistar meg, er det av og til vanskeleg å stå imot. Og sunt er det og, det er mi viktigaste unnskyldning. Ungane får kokte gulrøter til. Dei et ikkje asparges, og mannen min og eg syng ?då blir det meir på oss?-sangen, fritt etter Knutsen og Ludvigsen.

Det er lov med dessert og, i dag får du oppskrift på den enklaste kaka eg veit om. Og det seier ikkje lite, eg har samla meg ei mappe med oppskrifter på enkle, raske og kjempegode kaker. Denne er både enkel, ikkje så feit og du har sannsynlegvis alt som skal til i matskapet ditt frå før.

Eg bryr meg ikkje alltid med saus til kjøtet, men eg lagar ein deilig dressing til aspargesane, som fungerer som saus også til resten. Den lagar eg av balsamico, og smakar til med honning. Slik lagar du søndagsmiddag til fire vaksne og fire barn:

Ei oksesteik, ca. 1,6-2 kg
1 ss mild olivenolje eller annan matolje
2 ts smør
Ein pakke asparges
2 dl balsamico
2 ts honning
1 ts flytande buljong
Salt og peppar
Poteter og gulrøter

Ta kjøtet ut av kjøleskapet i god tid før middag, gjerne om føremiddagen. Set omnen på 150 grader. Varm opp oljen og smøret i ei gryte, og steik kjøtet litt på alle sider før du legg det i ei eldfast form. Kok ut gryta med litt vatn, og ha avkoket i steikefatet. Salte og pepre steika godt før du set inn steiketermometeret, og steiker kjøtet til steiketermometeret viser 65-66 grader. Har du ikkje steiketermometer, så tek det ca. 1 ¾ time å steike kjøtet til denne temperaturen når steika er ca. 2 kg. La kjøtet kvile i 10-15 minutt før du byrjar å skjere det opp.

Medan kjøtet står i omnen, kokar du opp balsamicoen i ei lita gryte, og har i honning og buljong utrørt i litt vatn. La det koke inn til halv mengde, og smak om det trengst salt og peppar. Sett det til side. Set poteter og gulrøter på kok. Gulrøtene skråskjer eg i tynne skiver, som også kan delast i to om gulrøtene er store og grove.

Skyll aspargesane, og knekk av nederste biten så langt nede på aspargesen som råd er. Det som er nedanfor knekkpunktet kan du bruke i ei grønsakskraft. Varm opp litt olje og smør i ei steikepanne, og legg aspargesane i. La dei få litt brunfarge på eine sida, før du snur dei. Når dei har fått litt farge på kvar side, kan du salte, og slå over ein skvett vatn før du legg lok på og let dei dampe ferdig i eit par minutt.

Skjer kjøtet i tynne skiver, og server det med kokte poteter, asparges og dressing.

Eg kallar dagens kake for bringebærterte, for eg har mest lagd den med bringebær. Men den kan lagast med mange sortar bær og frukt, og blir like god uansett. Denne kaka bør lagast rett før gjestane kjem, den er ikkje noko å spare på. Mi erfaring er at står den på kjøkenbenken så forsvinn den som dogg for sol, så også av den grunn er det ein fordel å vente med bakinga til rett før servering. Slik gjer du det:

Bringebærterte

3 egg
240 g sukker
150 g mjøl
1 ts vaniljesukker
200 g frukt eller bær. Har du ikkje ferske, kan du bruke syltetøy.

Sett omnen på 200 grader. Visp egg og sukker til eggedosis. Bland vaniljesukkeret inn i mjølet. Har du ikkje vaniljesukker droppar du det. Vend mjølet forsiktig inn i eggedosisen til du har ei jamn røre. Hell røra i ei smurd paiform, mi er 28 cm. Legg syltetøy, frukt eller bær oppå kaka og steik den på 200 grader i 25-30 minutt. Har du mandlar kan du hakke dei, og strø over før den vert steikt. Skal det vere ekstra stilig kan du bruke mandelflak. Server med vaniljekesam, creme fraiche, ein klatt is eller litt piska krem.

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg Berit Fre Jan 05, 2007 14:05

Mmmm! :sikle:

Signaturen din passer ekstra bra i denne tråden! :mrgreen:
Brukerens avatar
Berit
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 3571
Registrert: Fre Mar 21, 2003 11:44
Bosted: Bor på Ringebu, lever på Sunnmøre

Innlegg Gundad Søn Jan 14, 2007 20:39

-Og her kjem matspalta for veke 3. må levere tidleg, kan ikkje satse på å fikse dette mandags føremiddag lenger... Byrjar på jobb i morgon, må vite! :jump:

Den velsigna løken

Kva skulle vi gjort utan løken? Som ein av dei ?fire store? innan kokkekunsten (saman med gulrot, selleri og purre) er den redninga når alt anna går oss imot. Eg er aldri opprådd når eg har løk i huset. Purre visnar fort, og bør brukast same veka som du kjøper den. Men kvitløk, raud løk og den vanlege gule held seg lenge i kjøleskapet. Også sjalottløk kan ligge ei stund utan å rotne eller visne vekk.

Mange sutrar over at det er så slitsomt å skrelle løken. Normalt går eg med linser, og då kan eg skrelle og kutte så mykje løk eg vil utan å felle ei tåre. Har du ikkje linser, så har eg to tips, som begge fungerer, gjerne i kombinasjon. Å stå under kjøkkenvifta er smart, men fungerer berre FØR du slår på kokeplatene. Men det som hjelper best er å puste med open munn medan du kuttar løken! Grunnen til at augene svir er at løksafta går etter det våte, og augene er det første våte den møter på når den stig opp. Pustar du med open munn, pustar du løksafta inn, og eg vil heller ha litt løksmak i munnen enn å stå oppløyst i tårer over kjøkkenbenken. Prøv det, så skal du få sjå at det fungerer.

Eg har nokre gongar snakka om kva eg et når eg er åleine. Mange er åleine ofte, og då gløymer ein kanskje å nyte det å ha ei stille stund for seg sjølv, på same måte som eg gløymer å nyte det når alt står på hovudet. Når eg skal lage middag til meg sjølv lagar eg ofte stua løk til fisk eller kjøt. Ein saftig biff, eit steinbitstykke eller ein bit fersk sei får eit løft med litt stua løk til. Med kokt ris eller poteter til vert det ein krunamåltid for livsnytaren. Slik gjer du det:

Stua løk til ein person

Ein stor eller to små løk
2 ss smør eller olivenolje
1/2 ts sukker
1 dl vin eller buljong
1 ss balsamicoeddik eller eplesidereddikviss du ikkje har vin
2 ss creme fraiche eller kremfløte
Salt og peppar

Skrell og skjer løken i ringar. Varm opp oljen eller smøret i ei gryte eller steikepanne, og legg i løken. La løken surre på middels sterk varme til den er blank, mjuk og byrjar å bli litt brun. Strø sukkeret over, og surr litt til. Slå over vin eller buljong og eddik, og la det koke inn. Rør inn creme fraiche, og surr til det har fått ein fin konsistens. Smak til med salt og peppar viss det trengst.

Bakt løk er også ein av mine favorittar. Det er mest sommarmat, eg pakkar den skrelte løken inn i folie saman med friske urter og ein god klatt smør. Salt og peppar må og med, før eg pakkar saman folien, og legg den på grillen og let den godgjere seg medan resten av maten vert laga. Men sidan vi har ein veldig underleg vinter no står rosmarinen, salvien og persillen i hagen min og ber om å få vere med inn. Så no er det bakt løk med friske urter midt på vinteren, forstå det den som kan. Det er så lett at du treng inga oppskrift. Berekn ein løk per person, bruk det du har av urter, og ei skei kvitvin kan du og ha i, om du har og vil. Bak løken i omnen i omtrent ein time, og server den som tilbehør til nesten alt.

Vi kjem heller ikkje unna den verdsberømte løksuppa. Det er ein klassikar som varmar ei frosen sjel no i januar. Billigare middag skal du leite lenge etter, eg kjøpte 5 kilo løk for 26 kroner her om dagen, og i denne suppa er det vel den rivne osten som kostar litt. Har du ein edamerskalk liggande att etter jula er dette den beste måten å bli kvitt den på. Skal du gjere det på rette måten må du ha eldfaste skåler. Sjekk under, ofte står det noko som seier om dei er omnsfaste eller ikkje. Slik gjer du det:

Fransk løksuppe til fire svoltne

800 g løk
2 ss smør eller olivenolje
1,5 liter vatn
3 ss flytande buljong eller to terningar
1 ts timian
½ ts karve
2 ts sitronsaft
1 ts sukker
Salt og peppar
Fire brødskiver, gjerne halvgrove
Riven ost

Sett steikeomnen på 250 grader. Skrell og skjer løken i bitar. Varm opp oljen eller smøret i ei gryte, og fres løken på middels varme til den byrjar å skifte farge. Den skal ikkje bli brent. Slå over vatnet og buljongen. Knus timian og karve i ein mortar, og ha det i. Nokre som har fått denne oppskrifta syns det er rart med karven, og er redde suppa skal smake surkål. Men berre prøv, karven gir ein rund, krydra smak som ikkje smakar karve men berre godt!

La suppa stå og småkoke i 10-15 minutt. Riv osten. Smak suppa til med sukker, sitronsaft, salt og peppar. Sett skålene på eit steikebrett, og aus opp suppa oppi dei. Skjer brødskivene til slik at dei passar i suppeskåla, og legg dei i kvar si skål. Ha over osten, og sett brettet i omnen i 5-6 minutt til osten boblar og skiftar farge. Server. Grunnen til at eg brukar steikebrettet er at det er lettare å frakte skålene ut og inn av omnen utan å skvalpe og dermed forårsake brannsår når dei står på eit brett. Det er og ein fordel om skålene ikkje er breiddfulle. Fyll heller på i skålene etterpå, viss du har meir igjen i gryta. Velbekomme!

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg Gundad Lør Feb 10, 2007 21:47

Hei!

Litt forsinka; her kjem forrige matspalte!

Fransk og godt

Frankrike har ein av dei rikaste matkulturane eg kjenner, og spenner frå bondekost til det mest raffinerte og avanserte. Mitt møte med fransk matkultur var boeuf bourguignon, ?bøff borginjong? uttalast det. Den deilige franske gryta finst i mange forskjellige variantar. Og den er storebroren til coq au vin, også kalla ?kåkk å væ? blant vener. Begge grytene var mellom det mest avanserte vi kunne få til i våre glade studenterdagar, og oppskrifta kom frå den sagnomsuste Carl Butlers kokebok. No har eg oppdaga den på nytt, og den passar perfekt som søndagsmiddag ein stormfylt dag i februar når vinden ular om husnåvene.

Kåkkversjonen skal eigentleg lagast av ein seig, gamal hane, men det kan vere vanskeleg å få tak i, viss du ikkje kjenner ein personleg. Ei seig gamal høne kan og brukast, dei finn ein noko oftare i frysedisken, og det er verd å vente på at den skal tine. Kylling blir dessverre litt for smaklaust til denne gryta, syns eg.

Dei lærde stridest om bøff skal serverast med poteter, ris eller berre brød. I Frankrike har eg fleire gongar fått bøff med eit godt brød, og ikkje meir. Kåkk er det vanlegare å servere med ris til. Eg kjem frå ei familie der kokte poteter står sterkt, så sterkt at far min til og med et poteter til pasta bolognese. Så eg serverer min bøff med poteter til. Eg har også fått den med ei skikkeleg forseggjort potetstappe til, og det smakte fortreffeleg. Steikte båtpoteter er sikkert også nydeleg Så valget er fritt, ta det du sjølv likar best.

Her får du oppskrifta på både kåkk og bøff, og kan briljere for familie og venner. I tillegg har eg ein jukseversjon av bøff som du kan ty til når du vil gjere det enkelt. I slike tilfelle er Toros raudvinssaus god å ha, ikkje eit vondt ord om den. Den har redda mange, og kan til og med stive opp ein vaklevoren kåkk eller bøff laga frå botnen av viss angsten et sjela, og du ikkje får det til. Men prøv sjølv først, det går nok bra! To ting må du styre unna: Hermetiske sjampinjongar og sylta sølvløk. Hermetiske sjampinjongar smakar gummi, og sylta sølvløk gjer gryta så sur som juling. Ikkje bra. Småløk kjem i ulike variantar, sjalottlauk (etter Brimi heiter det vel det...) er litt større enn sølvløk, finn du sølvløk i nett så ta den.

Er du motstandar av vin prinsipielt, og ikkje vil gå for Toro-løysinga så får vi pratast om fjorten dagar att. Denne gryta går ikkje å lage utan vin.

Slik gjer du det:

Bøff borginjong til fire svoltne

800 g flatbiff eller mørbrad
4 ss mjøl
200 g småhakka bacon
300 g små sjampinjongar, gjerne aroma
400 g småløk, sjalott- eller sølvløk
Ei flaske billig fransk raudvin
5 dl vatn med 2 ss flytande oksefond eller to terningar oksebuljong
Eit laurbærblad
2 ts timian
2 ts sukker
1 ss tomatpuré

Rens sjampinjongane for jord, og skrell løken. Småløken vert lett å skrelle viss du legg heile nettet i varmt vatn nokre minutt først. Skjer kjøtet i 4 cm store terningar. Sett ei gryte på full fres, og steik baconet, om nødvendig med litt olje, til det er sprøtt. Fisk det opp av gryta, og la feittet bli att.

Ha mjølet i ein plastpose, og ha i kjøtet. Rist til mjølet har festa seg rundt heile kjøtterningane. Steik terningane i baconfeittet, ha i litt ekstra smør eller mild olivenolje viss det trengst. Ha ikkje for mykje i gryta på ein gong, då vert kjøtet kokt i staden for steikt, og i denne retten gir det masse god smak når kjøtet er steikt før det vert kokt ferdig i vinen. Når kjøtet er bruna ferdig legg du det til sides, og steiker løk og sjampinjongar.

Ha bacon, kjøt og grønsaker i gryta, og slå over vin og kraft. Ha i tomatpuréen, den gir smak og fin farge. Brukar du tørre urter, kan du legge dei i eit kaffifilter som du brettar og stiftar att med ei stiftemaskin. Då slepp du at du skummar av krydderet. Har deu ferske urter kan du lage ein krydderbukett; legg nokre timiankvistar, nokre persillestilkar og eitt par laurbærblad inn i eit purreblad. Knyt det i hop, og la det koke med. Kok det heile opp, og skum av slik at krafta blir så klar som råd er. La det trekke på middels varme til kjøtet er mørt. Smak til med salt, peppar og sukker slik at du får balansert syra i vinen. Fisk ut laurbærbladet / krydderposen. Syns du sausen er for tynn, kan du jamne den med eitt par spiseskeier maisennamjøl som du rører ut i litt kaldt vatn før du har det i gryta. Brun sausejamnar på pakke kan og brukast. Server med godt brød, ein salat og kokte eller steikte poteter.

Kåkk lagar du på same måten, mange anbefalar å marinere fjærkreet i vinen frå dagen før, men det er ikkje nødvendig etter min smak. Hane og høne treng ganske lang koketid, er du i beit og brukar ein kylling kan den ikkje koke meir enn ein halvtime viss du har delt den opp. Kåkk kan gjerne lagast berre med lår, dei har meir smak, og toler betre koking enn bryststykka, som har lett for å bli tørre.

Jukseversjonen av bøff er slik:

Enkel bøff til fire

800 g flatbiff
200 g småhakka bacon
300 g små sjampinjongar, gjerne aroma
400 g småløk, sjalott- eller sølvløk
To posar Toro raudvinsaus
8 dl vatn

Skrell og rens grønsakene. Varm opp ei gryte, og steik baconet i den. Skjer kjøtet i ?kubbar?, og så i tynne skiver. Steik kjøtet i baconfeittet på høg varme, og ta det til side. Ha i litt meir smør eller olje, og fres soppen og løken. Ha i bacon og kjøtet, og slå 4 dl vatn over. Ha pulveret i eit sylteglas frå kjøkkenskapet, og ha i resten av vatnet. Rist det glatt, og slå det over kjøtet og grønsakene. La det koke opp, og la det trekke til kjøtet er mørt. Når det er skore tynt burde det ikkje ta lang tid. Server med godt brød.

Får du uventa gjestar, så er bøff ein av dei rettane som er lette å utvide. Ha i meir grønsaker, gulrøtter i små bitar, stilkselleri går fint, og ein vanleg gul løk eller to kan og bli med. Skjer kjøtet i mindre bitar, då blir det drygare. Så har du brått mat til to til. Velbekomme!

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg Gundad Søn Feb 11, 2007 23:44

-Og så veke 7:

Lett og godt

I dag skal eg følgje opp tråden eg starta for fjorten dagar sidan, med gode tilbehør. Det er lett å variere med tilbehøret. Der kan eg putte inn alt det sunne som eg vil familien min skal få i seg, og klarer eg å få til den gode smaken veit eg at det sklir ned utan protestar. Noko fargerikt og smaksrikt ved sidan av kjøt eller fisk gjev matlyst og gjer at dei rundt bordet føler seg sett pris på.

Eg er veldig glad i bakte grønsaker. Alt som steller seg sjølv er av det gode, for det er grenser for kva eg orkar å bruke tid på å fikle med ved komfyren. Forrige gong skreiv eg om bakt løk, denne gongen blandar eg løken med andre grønsaker, og let den godgjere seg medan potetene kokar. Spesielt paprika får ein deilig, søtleg smak når den får bake i omnen med olivenolje og krydder. Eg lagar ein god saus og, den passar godt til svinekjøt. Let du vere å ause olivenoljen frå dei bakte grønsakene på tallerkenen, er dette til og med ganske feittfri mat, i tilfelle det skulle vere viktig for deg.

Smaken på svinekjøt er så nøytral at ein kan godt eksperimentere litt med søte og sure smakar. Eg brukar ofte søt chilisaus på flaske. Det kan høyrest faretruande sterkt ut, men er du av det engstelege slaget kan du sile bort frøa, då får sausen eit lite sting utan at det står flammar ut av munnen på deg. Sjå etter sausen i asiahylla i velassorterte butikkar, eller besøk ein av butikkane til våre nye landsmenn. Der har dei den typen saus, og den er veldig billig. Eg betalte tjue kroner for ei flaske med ein liter chilisaus hos mine lokale tyrkarar her i nabolaget.

Denne middagen byrjar altså med eit kjøtstykke, i mitt tilfelle fersk svinekam, som vert gnidd inn med krydder og får stå i omnen på 180 grader og godgjere seg til kjernetemperaturen er 72 grader. Kjøp deg eit steiketermometer like godt først som sist, det gjer at du slepp oversteikt og tørt kjøt, og du slepp å lure på om det snart er ferdig. Krydringa av kjøtet er også viktig for å få ei god sjy å lage saus på. Eg brukar salt, paprika, peppar og hakka urter på min svinekam, og let det gjerne stå litt før eg set steika i omnen.

Når temperaturen på kjøtet i omnen passerer femti grader slår du to-tre desiliter med vatn i kjøtforma (for å få sjy), og byrjar med tilbehøret. Sett poteter på kok. Finn fram det du vil bruke av andre grønsaker, og så byrjar moroa. Slik gjer du det:

3 paprikaer, gjerne forskjellig farge
Ein squash
To gule løk
Olivenolje
Salt og peppar
1 ts provencekrydder eller timian
½ sitron

Sett omnen på 200 grader. Del squashen i to, og skjer den i tynne skiver. Er frøa grove kan du fjerne dei, i så fall må du gjere det før du byrjar å skjere den i skiver. Dei kan lett fjernast med ei teskei som du dreg nedover midten på squashinnmaten. Er squashen liten og fin kan frøa vere med. Skrell løkane, og del dei i båtar. Det er fint om dei heng saman i stilkfestet. Fjern stilkfestet på paprikaene, og del dei i to. Skjer kjøtet i grove båtar. Fjern alle frø, og legg paprikabåtane, løken og squashen hulter til bulter i ei eldfast form. Eg la mine grønsaker i ei brødform, den fekk lett plass ved sidan av forma som kjøtet ligg i. Forma skal ikkje på bordet, så den treng ikkje vere så stilig.

Ringle olivenolje (ikkje den finaste) over, og dryss på timian/provencekrydder, og godt med salt og peppar. Bland godt, og la det heile bake i 30-40 minutt. Når grønsakene er ferdige, har du dei i ein bolle, og pressar safta av ein halv sitron over. Server lunka til alle typar kjøt eller fisk.

Sausen eg lagde baserer seg på sjya frå kjøtet. Slik gjer eg det:

2-3 dl sjy frå steika
3 ss søt chilisaus
2 ss eplesidereddik eller sitronsaft
Salt og peppar
Litt maisenna utrørt i vatn

Når steiketermometeret viser 72 grader tek du forma ut, legg kjøtet til kvile på ein tallerken og silar av sjya frå forma. Prøver du å unngå feitt kan du sike av feittet frå kjøtet. Kok opp sjya, og smak til med chilisaus, eddik eller sitronsaft og salt og peppar. Er smaken framleis litt tam kan du ha i litt worchestershiresaus viss du har det i hylla. Den er laga på ansjos, og gir ein god saltsmak. Når sausen er passe søt, salt, sterk og sur, rører du eitt par spiseskeier med maisenna ut i ørlite vatn. Rør maisennaen i sausen medan den kokar. Du kan også bruke brun maisennajamning viss du har det. Vert sausen for hot med chili i, kan du sile den før du jamnar den.

Skjer kjøtet i skiver, server med gode, bakte grønsaker og den sursøte sausen. Så er det klart for ein fredeleg søndagsmiddag som ingen har stressa med å lage. Velbekomme!

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg Gundad Man Mar 05, 2007 1:17

Sikringskost

Influensaen, magesjuka og heilt alminnelege forkjølelsar plagar oss alle, og kostar staten milliardar, fortel avisene.

Vi kjempar for å halde oss på beina, og mange har tilbrakt vinterferien i senga i staden for på fjellet. Når ein er sjuk blir matlysta borte, og matstellet kan bli så som så når heile familien hanglar. Det er viktig å ha noko som smakar når ein er sjuk, men det må ikkje vere for sterkt. Enkelte typar mat som eg elles likar byr meg imot når eg er sjuk.

Når ungane frisknar til etter å ha vore sjuke nokre dagar er dei ofte holsvoltne, og er heilt ustoppelege. Då gjeld det å ha noko godt klart slik at dei får metta si. Her får du oppskrifter på det eg serverer familien når dei held senga. Amerikanarane har klokkartru på ?chicken soup?, og eg lagar ein variant av denne. Suppa gir væske, salt som er viktig for å binde væska i kroppen, proteinar og vitaminar. Så dette er helsekost både for dei sjuke og dei tilfrisknande.

Eg lagar små kjøttbollar av kyllingkjøtdeig, og kokar dei i ein god buljong med dei grønsakene eg har i huset. Eg sper kyllingkjøtdeigen litt, det gjer at bollane blir glattare og meir delikate. Den enklaste måten å lage fine kjøtbollar på er å ha den ferdig spedde farsen i ein (gjerne dobbel) plastpose, klippe av eit lite hjørne og presse den ut. Så kan du bruke ei skei eller ein kniv og kutte av når ein passe bit med farse har kome ut. Dette gjer du over gryta med kokande buljong, slik at dei vert kokte med ein gong. Genialt! Det går faktisk ganske fort å lage denne suppa. Hakkar du grønsakene smått kokar dei fort, og kjøtbollane blir og fort ferdige.

Dette med å salte kjøtdeig er ei utfordring. Nokre typar kjøtdeig er allereie tilsett salt, andre er ikkje. Eg brukte 400 gram kyllingkjøtdeig, og hadde i ca. ½ ts salt. Det vart i minste laget, men når bollane hadde lege i buljongen ei stund smakte dei heilt OK. Det beste er å lage ein prøvebolle når du har salta og krydra deigen, koke den og smake. Då kjenner du om det trengst ekstra salt.

Eg lagar kraft med buljong, men ikkje ta all saltsmaken frå buljongen. Hald tilbake litt, det blir god kraft frå kyllingbollane og grønsakene. Buljongsmaken kan bli litt påtrengande viss det blir for mykje av den. Det også lettare å regulere styrken på saltsmaken. Du stussar kanskje på at eg har sitronsaft og sukker i krafta. Det gjer suppa mykje meir fyldig og samstundes frisk i smaken.

Slik gjer du det:

Kyllingsuppe til fire
1,5 liter vatn
2 buljongterningar
400 g kyllingkjøtdeig
1 egg
3 gulrøter
Ei persillerot
Ein løk eller 10 cm purre
Ein timiankvist viss du har, viss ikkje, 1 ts tørka timian
Salt og peppar
1 ts sukker
1 ss sitronsaft

Kok opp vatnet, og ha i buljongterningar. Du kan også bruke flytande fond viss du har det. Spe kjøtdeigen, og ha farsen i dobbel plastpose. Klipp hol (mindre enn du trur...) og klem ut litt og litt deig som du slepp ned i gryta med ei skei. Kjøtbollane skal ikkje vere stort større enn ei hasselnøtt, dei hevar seg i gryta. Rens og skrell grønsakene, og hakk dei fint. La dei koke i krafta til dei er møre, og kjøtbollane er kokte. Smak suppa til med salt, peppar, sitronsaft og sukker. Server gjerne med flatbrød, anna brød eller naturell suppe viss brød ikkje freistar. Kjenn at kreftene sig tilbake i kroppen.

Når oksehungeren slår til kan ein unne seg ei lita lettlagd kaloribombe. Dette er den enklaste kaka eg veit om, du lagar den medan ein annan ryddar opp etter middagen. Får du gjestar har du den klar før dei får sukk for seg. Du kan doble den og ha den i ei lita langpanne, og du kan gjere den endå betre ved å ha i grovhakka sjokolade, nougat eller kva du måtte ha i huset. Hakka nøtter er også godt i den. Slik gjer du det:

Den raskaste sjokoladekaka

2 egg
3 dl sukker
100 g flytande margarin eller smelta smør
ei klype salt
1 ts vaniljesukker
1,5 dl mjøl
4 ss kakao

Sett steikeomnen på 175 grader. Ha alt i ein bolle og rør det i hop. Når eg skal ha flytande margarin frå flaske i kakedeigar og målet står oppgitt i gram, set eg bakebollen på vekta, nullstiller den og heller margarinen i. Oppvask spart! Ha bakepapir i ei 24 cm kakeform, helst også opp over kantane. Viss ikkje må du smøre kanten godt. Ha i røra, og steik kaka i 25 minutt. Server med is, med piska krem eller eit melisdryss. Velbekomme, og god bedring!

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg Gundad Man Mar 19, 2007 0:51

Skikk og bruk

Eg vaks opp med ?Skikk og bruk? i bokhylla. Dette klassiske danningsverket som viste tv-stjerna Øivind Johnsen som modell der han viste korleis ein skulle gå opp i overkøya i ei sovevogn. Boka gjorde eit enormt inntrykk på meg, eg lærte korleis ein fiskekniv såg ut, eg såg glastypar som ikke fanst i vår fråhaldsheim og eg lærte at ein skikkeleg middag skal ha tre rettar.

Dette vart sjeldan praktisert hos oss. Fekk vi gjestar kom all maten på bordet samstundes, kaker og karbonadar om einannan og ein drakk kaffi til alt. Ungane fekk eit eige bord der det vart servert brus, og drakk du ikkje kaffi fekk du sitte ved det bordet til du byrja å drikke kaffi. Så hadde eg ikkje flytta heimafrå hadde eg vel sete ved barnebordet framleis. No har eg lært, og har med meg mine eigne teposar i kaffislabberas med slekta på Sunnmøre.

Tre rettar er ikkje så dumt som ein skulle tru. Har du tre rettar treng du ikkje så mykje kjøt eller fisk til hovudretten, og måltidet vert også meir variert i smak, farge og presentasjon. Du får tre rettar av meg i dag, italiensk bruschetta til forrett, møretorsk med pestotopping og ei deilig lys browniekake til dessert. Kaka er med mjølkesjokolade. Vanlegvis er brownieaktige kaker laga med mørk sjokolade, men denne får lysare farge og ein mildare smak. Eg har også lagd den med firkløver i røra, då skiftar den namn, og smakar himmelsk!

Då gjestane våre kom inn døra, og eg stolt proklamerte at vi skulle ha møretorsk såg den eine gjesten i golvet. Han klarer ikkje lukta av torsk, og blir kvalm berre ved tanken. Løysinga vart å legge ein pakke vakuumpakka fileterte laksebitar i kaldt vatn, og dei mjukna medan vi lagde forretten. Når eg sette fisken i omnen delte eg den eldfaste forma mi med bakepapir, og steikte ein porsjon torsk og ein porsjon laks slik at alle vart glade.

Eg serverer fisken med omnsbakte potetbåtar og grønsaker som er dampa i syrleg buljongvatn. Eg brukte sukkererter, paprika og squash, men du kan bruke det du har i di grønsaksskuffe. Skjer grønsakene i passelege bitar. Kok opp eit sterkt buljongvatn, ein halv liter vatn med ein buljongterning pluss litt ekstra salt blir bra. Press i safta av ein halv sitron, eller ha i to spiseskeier eplesidereddik. Legg grønsakene i etter koketida, Dei skal ikkje vere heilt mjuke, men framleis litt sprø.

Potetbåtane ristar eg i ein stor bolle med salt, peppar, provencekrydder, paprika og litt olje. Beregn meir poteter enn vanleg, for desse potetene er så gode at alle et meir enn vanleg. Dessutan er dei gode dagen etter og, skulle du få restar tilovers. Legg bakepapir i botnen på forma, så går oppvasken raskare. Steik potetene i 45 minutt på 200 grader.

Bruschetta blir best med surdeigsbrød, har du ein god bakar i nærleiken som bakar det så kjøper du, og slepp strevet. Finn du ikkje kan du bruke andre brødtyper og, det treng ikkje vere heilt ferskt. Slik lagar du det til fire personar:

Fire gode skiver surdeigsbrød
Mild olivenolje
Eit kvitløksfedd
Fire godt modne tomatar
Hakka fersk basilikum
Salt og peppar
Del tomatane, og ta ut kjernane og safta inni. Skjer dei i små terningar, og bland med krydder og basilikum. Vurder om det trengst ei klype sukker, er tomatane for sure kan det vere godt. Dette kan du gjere i god tid før gjestane kjem. Rett før de skal gå til bordet varmar du opp oljen i ei steikepanne, og steiker brødskivene i godt med olje. Det skal ikkje tørrsteike. Ta skivene opp, og legg dei på ei rist. Når dei har svalna slik at du kan ta i dei, deler du eit kvitløksfedd, og gnir det inn i skivene. Legg tomatrøra på skivene, kvern litt peppar over og server med ein gong. Du kan også ha røra for seg, og la gjestane legge røre på sine skiver. Ha litt godt flaksalt ved sidan av, har tomatrøra stått litt renn det ofte litt væske av, og dermed blir også litt av saltsmaken borte.

Pestofisk

Berekn ca. 200 g fiskefilet per person. Legg filetane i ei eldfast form, gjerne i bakepapir. Det sparer oppvask. Legg pesto frå glas på fiskefiletane, og steik det i omn på 200 grader i 15 minutt. Ha fisken på ei rist, og så kan potetforma stå nedst i omnen.

Lys brownie/firkløverbrownie

200 g mjølkesjokolade
100 g smør
2 egg
1,5 dl sukker
2 dl kveitemjøl
1 ts bakepulver
Ei klype salt

Sett omnen på 175 grader. Smør ei 20 cm rund form godt, og legg bakepapir i botnen på forma. Hakk 100 g sjokolade, og smelt den i smøret på svak varme. Pisk egg og sukker til eggedosis. Bland bakepulver og salt i mjølet, og vend det inn i eggedosisen vekselvis med sjokoladeblandinga. Hell røra i forma, hakk resten av sjokoladen og dryss den over røra. Du kan godt bruke firkløver i staden for mjølkesjokolade, viss du ikkje får besøk av nøtteallergikarar. Steik kaka i 15 minutt, og sett den kaldt i minst to timar. Den er eigentleg best dagen etter. Pynt gjerne med sjokoladefigurar, med mørk sjokoladesaus frå flaske eller med smelta mørk sjokolade. Server med ein kremklatt eller med ei kule is.

Kva gjer ein i kva rekkefølge for at maten skal vere klar når ein går til bords utan at vertinna og/eller verten ser ut som ei oppvridd tvoge? Det er viktig å ha ein plan når ein skal servere ein god middag til fleire. Brukar du desse oppskriftene er planen ikkje så komplisert. Lag kaka dagen før, og sørg for at du har krem eller is i huset. Skal du garnere med sjokoladesaus gjer du det rett før servering, figurar eller smelta mørk sjokolade toler å ligge på kaka ei stund. Lag fisken klar i god tid, men ikkje legg på pestoen før rett før steiking. Lag tomatrøra i god tid, og sett den til side, gjerne i romtemperatur. Potetene kan også vaskast, delast i båtar og krydrast i god tid. Legg dei klar på bakepapir i ei langpanne.

Når du går i gang med dei siste førebuingane er det viktig å rydde fortløpande, slik at det fint ser ut der du held på. Ha tom oppvaskmaskin, og rydd unna jamt og trutt, slik at det ikkje ser ut som eit humlebol.

Ein time før gjestane kjem, dekker du bordet, og finn fram alt du treng av serveringsbestikk, bollar og likande. Sett potetene i omnen ein halvtime før gjestane skal kome. Lag klart buljongvatnet til grønsakene, og skjer opp grønsakene. Grønsakene kan godt serverast lunka, så du treng ikkje tenke på å halde dei varme. Steik brødskivene ei lita stund før gjestane kjem, slik at du rekk å lufte ut steikeosen. Kok opp grønsakene, og la dei renne av. Legg dei i den skåla dei skal serverast i, og finn fram serveringsbestikk. Når gjestane kjem, pratar du hyggeleg med dei, medan du skjenkar drikke, gnir kvitløk på bruschettaskivene og smakar til tomatrøra. Idet de set dykk til bordet set du fisken inn, slik at den er klar når forretten er eten.

Når du serverer hovudretten, tek du samstundes ut isen, og set den i kjøleskapet. Då er den passe mjuk til desserten. Vil du servere kaka med krem, kan du piske kremen medan nokon annan ryddar bort etter hovudretten. Kremen treng ikkje vere stivpiska, mjuke toppar er meir delikat enn gamaldags stivpiska krem.

Følgjer du denne planen kan du invitere gjestar utan å stresse, og kanskje du til og med klarer å nyte maten utan å bekymre deg for ?neste trekk?. Lykke til!

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg Gundad Lør Mar 31, 2007 23:19

Påskegodt

Påskeferien har byrja, og uansett om ein skal på fjellet, til sjøen eller bli heime er det gode dagar med tid til lange, trivelege måltid.

Påska betyr lam for mange, men det er så enkelt å lage at det treng du ikkje oppskrift på frå meg. Eg serverer kylling i staden, med gult tilbehør og ein frisk kålsalat til. Kålsalaten har si eiga historie. Då eg var tolv år, fekk eg og ei venninne reise til Oslo i lag for å besøke hennar familie. Vi var der i fire veker, og hadde det storveges på alle vis.

Eit av høgdepunkta var å gå på ordentleg restaurant. Sånt noko hadde vi ikkje her heime på den tida. Kaféar var no ein ting, restaurant var noko heilt anna og eksotisk. Vi gjekk på Bella Napoli i Torggata, og skulle ete pizza. Før pizzaen kom på bordet fekk vi ein salat som besto berre av finriven kål, med ein syrleg dressing på. Eg hadde aldri smakt noko liknande, og syntest det var utruleg spennande og annleis. For alle som har vore i Sverige er dette den kjedelege salaten som ein får i alle svenske kantiner, på vegkroer og i pizzeriaene i svenske småbyar. Men for enkle meg var dette ei stor smaksoppleving.

Her om dagen gjekk eg forbi Bella Napoli, og det var sørgjeleg kor slitt og rufsete det såg ut der. Men det minte meg om kålsalaten, og eg gjekk heim og lagde min eigen vri på denne salaten som eg trudde var italiensk, men som viste seg å vere frå Sverige. Eg vågar å hevde at min nye variant på denne salaten er verd å prøve, den er fin når ein er på hytta, og meir finslege grønsaker som issalat og frissé ikkje har fått bli med.

Min påskekylling er med bulghur, og det finn du i innvandrarbutikkar og velassorterte kolonialbutikkar. Det er knuste, forkokte kveitekorn som er rike på fiber og mineralar. I dei same butikkane finn du også søt chilisaus, etter mitt syn uunnverleg i eit balansert kosthald. Eg har safran i min påskebulghur, det gjev ein vakker farge og ein aromatisk smak. Du kan droppe det viss du ikkje finn det. Ikkje bytt safranen ut med gurkemeie. Den har ein ?støvete? smak som ikkje passar så godt i denne retten.

Slik lagar du påskekylling til fire:

800 g kyllingfilet
4 dl bulghur
¼ g safran
8 soltørka tomatar
10 cm purre
6 dl buljong
Smør til steiking og til bulghuren

Ein kålskalk
2 ss søt chilisaus
4 ss vatn
2 ts sitronsaft
Salt og peppar

Skjer dei soltørka tomatane i små bitar, og legg dei i bløyt i litt kokande vatn viss dei er harde. Finhakk purreløken. Smelt 2 ss smør i ei gryte, og ha safranen i. La det surre litt. Hell bulghuren i medan du rører rundt. Bulghuren skal bli skikkeleg varm, men ikkje brent. Slå over buljongen, og rør godt. Vend inn tomatane. Slå av varmen, og legg på lok. La det stå og trekke til all væska er sugd opp.

Skjer kålen i syltynne strimlar, eg brukar ein ostehøvel. Ha kålen i ei skål. Bland saman ingrediensane til dressingen, og smak til med salt og peppar. Slå dressingen over, gjerne gjennom ei sil viss du vil unngå å få chilifrøa i salaten. La den stå og trekke.

Bruk ei godt varm steikepanne, ha i smør, og legg i filetane. Steik kyllingfiletane til dei er gjennomsteikte, men framleis saftige. Det tek som regel tre minutt på kvar side, pluss 4-5 minutt kviletid med varmen av (eller på lågaste stille).

Viss du vil ha noko sauseaktig til, kan du lage aioli, eller du kan ta ein pakke sjysaus og ha i litt av den same chilisausen som du brukte til dressingen. Men ikkje sei at eg sa det der med posesaus...

Til kaffien må vi ha ei god kake, og denne kaka kan lagast utan steikeomn. Perfekt viss du framleis er på gassblussnivå, og for oss med komfyr er den så god at vi lagar den likevel. Den er på verdstoppen når ein måler mengda kaloriar per kubikkcentimeter, men så lenge bitane er små gjer det ingenting. Slik lagar du den:

Snickerskake

1 glas peanøttsmør
2 dl sirup
1 dl sukker
10 dl Kellogg?s spesial, All bran eller likande
1 dl kokos
1 ts vaniljesukker
250 g kokesjokolade eller blokksjokolade

Smelt peanøttsmør, sirup og sukker i ei gryte på låg varme. bland kellogg?s spesial, kokos og vaniljesukker. Rør alt i hop, og trykk det lett ut i ei lita langpanne som er kledd med bakepapir. Ikkje trykk for hardt, det må vere litt luft i kaka.

Smelt sjokoladen og smør den jamt utover, gjerne med ein slikkepott. Lat kaka stå kaldt til den skal serverast. Server den gjerne med filetar av appelsin og ein lettpiska kremdott viss den skal vere til dessert. Den er også flott sikringskost i små bitar på skitur. Ha ei fin påske, med eller utan ski!

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

Innlegg Gundad Ons Mai 02, 2007 22:50

For første gong i matspalta har eg opplevd å bli "sensurert". Redaktøren min meinte at min referanse til Bourbon Dolphin-ulukka var for eksplisitt, og av ein eller annan grunn ville ho heller ikkje bruke diktet eg fann. Synd, for eg fann trøst i det, og det ga med idéen til matspalta denne veka. Her er den:

Ingen går hel ur det här

Nånting måste gå sönder,
för att himlen ska va' blå.
Nånting inom oss som vi burit på.
Något ska falla, för att ett hjärta ska slå.
Något som stått så länge.
Någon som måste gå.
Nånting måste gå sönder,
nånting inom mig gå isär.
Det finns inga under,
ingen går hel ur det här.

Tekst: Plura Jonsson

Ingen kjem heil ut av dette. Heile Sunnmøre vart ramma av ulukka med Bourbon Dolphin, også vi som ikkje lenger bur der, men kallar det heime. Brått vart alt så nær. Brått er det å vere frå Herøy ei opplysning som ikkje krev nærare forklaring.

Kva gjer ein då, når ein skal få kvardagen til å byrje å fungere igjen? Kva gjer ein når ein skal ta vare på dei som har lide smertefulle tap? Mat er ein viktig måte å vise omsut og medkjensle på. Ein kan be, gråte, fortvile og rase, men mat må ein ha. Samstundes kan både matlysta eller tiltakslysta bli borte.

I USA har dei den vakre skikken at dei går innom dei som sørgjer med ein middagsrett. Ein god gryterett, ein pai eller ein stuing laga med kjærleg hand viser omtanke. Gjevaren har ingen intensjon om å gå på kaffibesøk, men stikk innom med ein ferdig, heimelaga matrett for å gjere livet til mottakaren enklare den dagen. Mottakaren slepp å tenke på kva middagen i dag skal vere, og kan bruke kreftene på viktigare ting.

Eg syns dette er ein fin måte for oss omkring å hjelpe dei sørgjande. Besøket kan bli berre ei overlevering, eller om mottakaren har lyst, ei roleg stund med ein trøstande samtale. Så i dag får du nokre rettar av meg som du kan lage til deg sjølv, eller gje bort til nokon som eit teikn på dine varme tankar. Rettar som lett kan frysast, som kan brukast på fleire måtar, og som alle likar.

Ein god kjøtsaus passar til det meste. Den kan serverast til pasta, til ris, til bulghur eller cous-cous, eller brukast i lasagne, moussaka eller i ein sheperd´s pie. Den kan også frysast utan å bli dårlegare av det, og den held seg eitt par dagar i kjøpeskapet. Her får du mi beste oppskrift, og vil du gje den bort kan du for eksempel ha den i ein isboks eller liknande, slik at mottakaren sjølv kan bestemme kva den skal serverast til. Ta omsyn til det du veit om matallergiar og liknande, slik at alle i familien kan ete det dei får av deg. Slik gjer du det:

Kjøtsaus til fire

2 gule løk
Ein raud paprika
2 ss olje
400 g kjøtdeig, eg brukte kyllingkjøtdeig
To boksar finhakka tomatar
Ein buljongterning, gjerne ein av dei med fond i midten
1 ts tørka timian
1 ts sukker
Salt og peppar

Finhakk løken og paprikaen. Har du stangselleri huset, kan du også ha i eitt par stenger av den, også finhakka. Fres grønsakene i olje til dei er blanke og på veg til å bli møre. Ha i kjøtdeigen, og steik den godt. Slå på innhaldet frå tomatboksane, og ha i buljongterningen og timian. La det heile putre i 10-15 minutt. Ha i sukker, salt viss det trengst, og peppar. Sukkeret må til for å runde av den skarpe syra i tomatane.

Eg lagar ofte sheperd´s pie når eg har ein slik god kjøtsaus. Det gjer du slik: Sett steikeomnen på 200 grader. Lag potetmos med mjølne poteter og ei god kule smør, og smak til med salt og peppar. Vend ein god neve riven ost inn i potetmosen, gjerne parmesan eller ein annan smaksrik kvit ost. Ha kjøtsausen i ei form, og legg potetmosen i klattar oppå. Steik paien på 200 grader i 25-30 minutt, til den er pent gylden. Server med ein god salat. Paien blir nesten like god med mos frå pose.

Kalde rettar er alltid lettvinte å servere, dei krev eit minimum av tillaging og bryderi. Eg lagde ein deilig bulghursalat med reker i går, og slik gjorde eg det:

Salat med bulghur og reker

4 dl bulghurgryn
2 ss smør
6 dl vatn
Ein buljongterning
Ein kilo reker med skal
Ein raud paprika
Ein løk, gul eller raud
300 g frosne erter
1 ts tørka dill
Sitronsaft av to sitronbåtar, eller tilsvarande frå flaske
Salt og peppar
Søt chilisaus frå flaske

Hakk løken og paprikaen i små bitar, og skrell rekene. Smelt smøret i ei gryte, og ha i gryna. La dei frese i smøret i 4-5 minutt. Varm opp vatnet, og løys opp buljongterningen i det. Slå buljongvatnet over gryna, og dra gryta av plata. Legg på loket, og la det stå i 15-20 minutt til gryna er møre.

Ha bulghuren i ein bolle. Vend løken, ertene, og paprikaen inn i bulghuren saman med dill. Har du frisk, hakka dill kan du også bruke det. Ertene tinar når dei kjem i kontakt med den varme bulghuren, og løken får nokre minutts varmebehandling, slik at den skarpe smaken vert mildna litt. Når det heile er lunka, kan du vende inn rekene, smake til med salt og peppar og kryst sitron over. Eg brukar søt chilisaus som dressing, og tynnar den litt med vatn først viss den er veldig tjukk. Server salaten med godt brød til. Skal du gje bort denne salaten, så ha rekene i ein boks for seg, då kan ein vente litt med å servere salaten utan at den vert skjemt.

Alt godt, Gunda
Brukerens avatar
Gundad
Turbobruker
Turbobruker
 
Innlegg: 2958
Registrert: Ons Jun 29, 2005 23:58
Bosted: Rodeløkka, Oslo og Billingsfors, Sverige

ForrigeNeste

Gå til Oppskrifter

Hvem er i forumet

Brukere som leser i dette forumet: Ingen registrerte brukere og 1 gjest

cron